Usamodzielniani wychowankowie

Informacje ogólne dla osób usamodzielnianych

Przedstawiamy informacje dla osób usamodzielnianych przebywających w DPS, DSM, MOS, MOW, SOSW, SOW, ZP
Informacje dotyczące procesu usamodzielnienia dla wychowanków opuszczających dom pomocy społecznej dla dzieci i młodzieży niepełnosprawnych intelektualnie, dom dla matek z małoletnimi dziećmi i kobiet w ciąży, schronisko dla nieletnich, zakład poprawczy, specjalny ośrodek szkolno-wychowawczy, specjalny ośrodek wychowawczy, młodzieżowy ośrodek socjoterapii zapewniający całodobową opiekę, młodzieżowy ośrodek wychowawczy.

Podstawę prawną stanowią:

1. Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2009r., Nr 175, poz. 1362 z późn. zm.).
2. Rozporządzenie Ministra Polityki Społecznej z dnia 3 sierpnia 2012 r. w sprawie udzielania pomocy na usamodzielnienie, kontynuowanie nauki oraz zagospodarowanie (Dz. U. poz. 954 ).

Rodzaje pomocy

– osoba usamodzielniana zostaje objęta pomocą mającą na celu jej życiowe usamodzielnienie i integrację ze środowiskiem przez pracę socjalną, a także pomocą (art. 88 ust. 1 ustawy):

1) pieniężną na usamodzielnienie;
2) pieniężną na kontynuowanie nauki;
3) w uzyskaniu odpowiednich warunków mieszkaniowych, w tym w mieszkaniu chronionym;
4) w uzyskaniu zatrudnienia;
5) na zagospodarowanie – w formie rzeczowej.

Pomoc pieniężna na kontynuowanie nauki

Pomoc ta przysługuje osobie usamodzielnianej kontynuującej naukę w gimnazjum, szkole ponadpodstawowej, szkole ponadgimnazjalnej lub w szkole wyższej (art. 89 ust. 2 ustawy). Pomoc przyznaje się na czas nauki, do czasu jej ukończenia, nie dłużej jednak niż do ukończenia przez osobę usamodzielnianą 25 roku życia (art. 89 ust. 3 ustawy) – po przedłożeniu na początku każdego semestru zaświadczenia stwierdzającego kontynuowanie nauki (§ 2 ust. 4 pkt 2 rozporządzenia).
Pomoc pieniężna na kontynuowanie nauki przysługuje osobie, która przebywała w domu pomocy społecznej, schronisku dla nieletnich, zakładzie poprawczym, specjalnym ośrodku szkolno-wychowawczym, specjalnym ośrodku wychowawczym, młodzieżowym ośrodku socjoterapii zapewniającym całodobową opiekę albo młodzieżowym ośrodku wychowawczym co najmniej rok (art. 88 ust. 3 ustawy). Pomoc ta przysługuje osobie usamodzielnianej opuszczającej dom pomocy społecznej, specjalny ośrodek szkolno-wychowawczy albo specjalny ośrodek wychowawczy, w przypadku gdy osoba ta jest zdolna do samodzielnej egzystencji (art. 88 ust. 4 ustawy).
Pomoc ta przysługuje również osobie opuszczającej dom dla matek z małoletnimi dziećmi i kobiet w ciąży, jeżeli bezpośrednio przed przyjęciem do takiego domu przebywała co najmniej rok w rodzinie zastępczej, rodzinnym domu dziecka, placówce opiekuńczo-wychowawczej, regionalnej placówce opiekuńczo-terapeutycznej, w domu pomocy społecznej, w schronisku dla nieletnich, w zakładzie poprawczym, w specjalnym ośrodku szkolno-wychowawczym, w specjalnym ośrodku wychowawczym, w młodzieżowym ośrodku socjoterapii zapewniającym całodobową opiekę albo w młodzieżowym ośrodku wychowawczym (art. 88 ust. 5 ustawy).

Pomoc pieniężna na kontynuowanie nauki przysługuje osobie (art. 89 ust. 5):

1) której dochód nie przekracza 200% kwoty kryterium dochodowego na osobę samotnie gospodarującą, tj. od 1 października 2012 r. 1084 zł (200% x 542 zł),
2) w rodzinie, w której dochód na osobę nie przekracza 200% kwoty kryterium dochodowego na osobę w rodzinie, tj. od października 2012 r. 912 zł (200% x 456 zł).
Wysokość pomocy pieniężnej ustalana jest od kwoty podstawy, która obecnie wynosi 1647 zł (art. 89 ust. 1).
Pomoc pieniężna na kontynuowanie nauki przysługuje w wysokości 30% podstawy (art. 89 ust. 2 ustawy), tj. obecnie 494,10.

Pomoc na usamodzielnienie

Jednorazową pomoc pieniężną na usamodzielnienie, w przypadku gdy osoba usamodzielniana kontynuuje naukę, wypłaca się po ukończeniu nauki. W uzasadnionych przypadkach starosta może wypłacić pomoc pieniężną na usamodzielnienie w trakcie trwania nauki (art. 89 ust. 6).
Warunkiem przyznania pomocy jest pisemna deklaracja osoby usamodzielnianej zawarta w indywidualnym programie usamodzielnienia, że pomoc ta zostanie przeznaczona na zaspokojenie ważnej, życiowej potrzeby osoby usamodzielnianej(§ 2 ust. 3 rozporządzenia), w szczególności na: polepszenie warunków mieszkaniowych, stworzenie warunków do działalności zarobkowej, w tym podniesienie kwalifikacji zawodowych, pokrycie wydatków związanych z nauką innych niż na kontynuację nauki.
Pomoc pieniężna na usamodzielnienie przysługuje osobie, która przebywała w domu pomocy społecznej, schronisku dla nieletnich, zakładzie poprawczym, specjalnym ośrodku szkolno-wychowawczym, specjalnym ośrodku wychowawczym, młodzieżowym ośrodku socjoterapii zapewniającym całodobową opiekę albo młodzieżowym ośrodku wychowawczym co najmniej rok (art. 88 ust. 3 ustawy). Pomoc ta przysługuje osobie usamodzielnianej opuszczającej dom pomocy społecznej, specjalny ośrodek szkolno-wychowawczy albo specjalny ośrodek wychowawczy, w przypadku gdy osoba ta jest zdolna do samodzielnej egzystencji (art. 88 ust. 4 ustawy).

Pomoc pieniężna na usamodzielnienie przysługuje osobie (art. 89 ust. 5 ustawy ):

1) której dochód nie przekracza 200% kwoty kryterium dochodowego na osobę samotnie gospodarującą, tj. obecnie od października 2012 r. 1084 zł (200% x 542 zł),
2) w rodzinie, w której dochód na osobę nie przekracza 200% kwoty kryterium dochodowego na osobę w rodzinie, tj. obecnie od października 2012 r. 912 zł (200% x 456 zł).
Wysokość pomocy pieniężnej na usamodzielnienie dla osoby usamodzielnianej opuszczającej dom pomocy społecznej dla dzieci i młodzieży niepełnosprawnych intelektualnie, dom dla matek z małoletnimi dziećmi i kobiet w ciąży ustala się w kwocie odpowiadającej (§ 5 ust. 1 rozporządzenia):
1) 400 % podstawy, tj. obecnie 6588 zł – w przypadku gdy osoba usamodzielniana przebywała w domu pomocy społecznej dla dzieci i młodzieży niepełnosprawnych intelektualnie przez okres powyżej 3 lat;
2) 400 % podstawy, tj. obecnie 6588 zł – w przypadku gdy osoba usamodzielniona opuszcza dom dla matek z małoletnimi dziećmi i kobiet w ciąży;
3) 200 % podstawy, tj. obecnie 3294 zł – w przypadku gdy osoba usamodzielniana przebywała w domu pomocy społecznej dla dzieci i młodzieży niepełnosprawnych intelektualnie przez okres od 2 do 3 lat;
4) 100 % podstawy, tj. obecnie 1647 zł – w przypadku gdy osoba usamodzielniana przebywała w domu pomocy społecznej dla dzieci i młodzieży niepełnosprawnych intelektualnie przez okres od roku do 2 lat.

Wysokość pomocy pieniężnej na usamodzielnienie dla osoby usamodzielnianej opuszczającej młodzieżowy ośrodek wychowawczy, młodzieżowy ośrodek socjoterapii zapewniający całodobową opiekę, zakład poprawczy, schronisko dla nieletnich, specjalny ośrodek wychowawczy specjalny ośrodek szkolno-wychowawczy ustala się w kwocie odpowiadającej (§ 5 ust. 2 rozporządzenia):

1) 300 % podstawy, tj. obecnie 4941 zł – w przypadku gdy osoba usamodzielniana przebywała w młodzieżowym ośrodku wychowawczym, młodzieżowym ośrodku socjoterapii zapewniającym całodobową opiekę, specjalnym ośrodku szkolno-wychowawczym, specjalnym ośrodku wychowawczym, zakładzie poprawczym lub schronisku dla nieletnich przez okres powyżej 3 lat;
2) 200 % podstawy, tj. obecnie 3294 zł – w przypadku gdy osoba usamodzielniana przebywała w młodzieżowym ośrodku wychowawczym, młodzieżowym ośrodku socjoterapii zapewniającym całodobową opiekę, specjalnym ośrodku szkolno-wychowawczym, specjalnym ośrodku wychowawczym, zakładzie poprawczym lub schronisku dla nieletnich przez okres od 2 do 3 lat;
3) 100 % podstawy, tj. obecnie 1647 zł – w przypadku gdy osoba usamodzielniana przebywała w młodzieżowym ośrodku wychowawczym, młodzieżowym ośrodku socjoterapii zapewniającym całodobową opiekę, specjalnym ośrodku szkolno-wychowawczym, specjalnym ośrodku wychowawczym, zakładzie poprawczym lub schronisku dla nieletnich przez okres od roku do 2 lat.

Do okresów pobytu wlicza się wszystkie okresy, w ciągu których osoba usamodzielniana przebywała w innej rodzinie zastępczej, placówce opiekuńczo-wychowawczej typu interwencyjnego, rodzinnego i socjalizacyjnego, domu pomocy społecznej dla dzieci i młodzieży niepełnosprawnych intelektualnie, domu dla matek z małoletnimi dziećmi i kobiet w ciąży, zakładzie poprawczym, schronisku dla nieletnich, młodzieżowym ośrodku socjoterapii zapewniającym całodobową opiekę, specjalnym ośrodku wychowawczym, specjalnym ośrodku szkolno-wychowawczym lub młodzieżowym ośrodku wychowawczym.

Pomoc na zagospodarowanie w formie rzeczowej

Osoba usamodzielniana pomoc na zagospodarowanie w formie rzeczowej może przeznaczyć na(§ 6 ust. 3 rozporządzenia):

  • materiały niezbędne do przeprowadzenia remontu i wyposażenia mieszkania,
  • niezbędne urządzenia domowe,
  • pomoce naukowe,
  • sprzęt rehabilitacyjny, sprzęt, który może służyć do podjęcia zatrudnienia .

Wysokość pomocy na zagospodarowanie ustala się do wysokości równowartości 300 % podstawy (§ 6 ust. 1 rozporządzenia), tj. obecnie 4941 zł.
W przypadku osoby usamodzielnianej niepełnosprawnej w stopniu umiarkowanym lub znacznym ustala się w wysokości równowartości 300 % podstawy (§ 6 ust. 2 rozporządzenia), tj. obecnie 4941 zł.
Pomoc ww. przysługuje osobie usamodzielnianej, w przypadku gdy skierowanie do domu pomocy społecznej, specjalnego ośrodka szkolno-wychowawczego, specjalnego ośrodka wychowawczego albo młodzieżowego ośrodka socjoterapii zapewniającego całodobową opiekę nastąpiło na podstawie orzeczenia sądu.

Pomoc, o której mowa udzielana jest w trybie postępowania administracyjnego, zakończonego wydaniem decyzji administracyjnej, w toku którego niezbędne jest ustalenie w drodze wywiadu środowiskowego sytuacji wychowanka (art. 106 ust. 4 ustawy).

Warunki przyznania pomocy (§ 2 ust. 1 rozporządzenia):

1) wskazanie przez osobę usamodzielnianą, co najmniej na dwa miesiące przed osiągnięciem przez nią pełnoletności, danych osobowych osoby, która podejmuje się pełnienia funkcji opiekuna usamodzielnienia oraz przedstawienie pisemnej zgody tej osoby,
2) opracowanie, wspólnie z opiekunem usamodzielnienia, co najmniej na miesiąc przed osiągnięciem pełnoletności, indywidualnego programu usamodzielnienia, zobowiązanie się przez osobę usamodzielnianą do jego realizacji i zatwierdzenie go przez Dyrektora Warszawskiego Centrum Pomocy Rodzinie;
3) złożenie wniosku o przyznanie pomocy.

Opiekun usamodzielnienia – osoba wspierająca osobę usamodzielnianą w dążeniu do osiągnięcia wyznaczonych celów zawartych w programie usamodzielnienia. Może nim być (art. 88 ust. 7), po wyrażeniu zgody, pracownik socjalny Warszawskiego Centrum Pomocy Rodzinie, wychowawca, psycholog lub pracownik socjalny domu pomocy społecznej, schroniska dla nieletnich, zakładu poprawczego, specjalnego ośrodka szkolno-wychowawczego, specjalnego ośrodka wychowawczego, młodzieżowego ośrodka socjoterapii zapewniającego całodobową opiekę, młodzieżowego ośrodka wychowawczego albo inna osoba wskazana przez osobę usamodzielnianą.

Do zadań opiekuna usamodzielnienia należy (§ 9 rozporządzenia):

  • zaznajomienie się z dokumentacją i drogą życiową osoby usamodzielnianej,
  • opracowanie wspólnie z osobą usamodzielnianą indywidualnego programu usamodzielnienia oraz w przypadku zaistnienia takiej konieczności jego modyfikowanie,
  • współpraca z rodziną osoby usamodzielnianej oraz ze środowiskiem lokalnym, zwłaszcza ze szkołą oraz gminą,
  • opiniowanie wniosku o pomoc pieniężną na usamodzielnienie i pomoc pieniężną na kontynuowanie nauki.

Kto udziela pomocy?

Pomocy pieniężnej na usamodzielnienie i pomocy pieniężnej na kontynuowanie nauki udziela starosta powiatu właściwego ze względu na miejsce zamieszkania osoby usamodzielnianej przed skierowaniem do domu pomocy społecznej dla dzieci i młodzieży niepełnosprawnej intelektualnie, dom dla matek z małoletnimi dziećmi i kobiet w ciąży oraz schronisko dla nieletnich, zakład poprawczy, specjalny ośrodek szkolno-wychowawczy, specjalny ośrodek wychowawczy, młodzieżowy ośrodek socjoterapii zapewniający całodobową opiekę i młodzieżowy ośrodek wychowawczy(art. 90 ust. 1 ustawy).

Pomocy w uzyskaniu odpowiednich warunków mieszkaniowych, w tym w mieszkaniu chronionym, w uzyskaniu zatrudnienia oraz na zagospodarowanie w formie rzeczowej udziela starosta właściwy ze względu na miejsce osiedlenia się osoby usamodzielnianej (art. 90 ust. 2 ustawy).

Osobę usamodzielnianą oprócz opiekuna usamodzielnienia wspiera również pracownik socjalny Warszawskiego Centrum Pomocy Rodzinie. Służy on pomocą i radą (pomoc niematerialna) oraz prowadzi jego dokumentację i przygotowuje plan pomocy, po przeprowadzeniu postępowania administracyjnego pomoc materialną.
Pracownik socjalny prowadzi dokumentację dotyczącą przebiegu kontaktów i spotkań z wychowankiem, ustaleń z nim dotyczących przebiegu nauki, sposobu jej dokumentowania bądź podejmowania kroków dotyczących podjęcia zatrudnienia, udziału w szkoleniach, projektach kierowanych do osób usamodzielnianych lub ewentualnie innych zadań ustalonych wspólnie z wychowankiem. Poza czynnościami administracyjnymi, dotyczącymi pomocy pieniężnej rozpoczyna się wspólna praca na rzecz życiowego usamodzielnienia wychowanka oraz faktycznej realizacji przez niego indywidualnego programu usamodzielnienia.

W szczególnie ważnych sprawach, w uzgodnieniu z wychowankiem i pracownikiem socjalnym prowadzącym sprawę – możliwe jest zawarcie z wychowankiem kontraktu socjalnego.

Pracownik socjalny Centrum działający w rejonie zamieszkania wychowanka:

1) udziela wszelkich informacji o prawach i obowiązkach osoby, która opuszcza rodzinę zastępczą lub placówkę opiekuńczo-wychowawczą i deklaruje przystąpienie do indywidualnego programu usamodzielnienia oraz innych informacji dotyczących funkcjonujących na terenie instytucjach mogących służyć wychowankowi pomocą, tj. ośrodku pomocy społecznej, klubach pracy, poradni psychologiczno-pedagogicznej oraz instytucjach pozarządowych działających na rzecz młodzieży,
2) kontaktuje się również w sprawach dotyczących wychowanka z opiekunem usamodzielnienia, ze szkołą do której uczęszcza wychowanek, organizacją pozarządową lub instytucją realizującą program na rzecz usamodzielnianych wychowanków,

Osoby usamodzielniane pochodzące z terenu m.st. Warszawy wniosek o udzielenie pomocy na kontynuowanie nauki i usamodzielnienie oraz osoby planujące osiedlić się na terenie m.st. Warszawy wniosek o udzielenie pomocy na zagospodarowanie składają u pracownika WCPR.